قضاوت امام علی علیه السلام بین دو میزبان

در زمان حکومت حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام..دو نفر با هم همسفر شدند. هنگام غذا یکی از آنها پنج قرص نان و دیگری سه قرص نان در سفره گذاشت. آنها به مردی که از کنارشان می‌گذشت تعارف کردند و او هم همراه آنها مشغول خوردن شد. پس از پایان غذا.. مرد هشت درهم به آنها داد و گفت «این به جای غذایی است که خوردم.» دو همسفر بنا کردند به بگومگو. صاحب سه قرص نان می‌گفت:« این پول باید میان ما نصف شود.» ولی دیگری می‌گفت:« پنج درهم برای من است و سه درهم برای تو.»

برای قضاوت به حضور امیر المؤمنین علیه السلام رسیدند و ماجرا را تعریف کردند
امام فرمود:« نزاع در چنین موردی شایسته نیست. بهتر است با هم کنار بیایید.» صاحب سه قرص نان گفت:« جز به قضاوت حق و خالص راضی نمی‌شوم.» امام فرمود:« حال که چنین است.. یک درهم مال توست و هفت درهم مال همسفرت.»
هر دو تعجب کردند.
امام فرمود:« مجموعا هشت قرص نان بوده که سه نفر آن را خورده اند. روی هم 24 تا یک‌سوم می‌شود. تو که صاحب سه قرص نان بودی.. هشت‌بیست‌و‌چهارم24/8 خورده‌ای و همسفرت و مهمان هم هر کدام 24/8 خورده‌اند. پس.. از این هشت درهم..هفت درهمش برای همسفرت و یک درهمش برای توست.»

توضیح: 8 قرص نان را سه نفر خورده‌اند. اگر هر نان را 3 قسمت کنیم.. جمعا 24 قسمت می‌شود. (24= 3×8 ) با فرض اینکه هر سه نفر به طور مساوی نان خورده باشند (یعنی هر نفر 8 قسمت ).. کسی که 3 قرص نان داشته (یعنی 9 قسمت ).. 1 قسمت کمتر از سهم اصلی‌اش خورده است.( 1= 8-9 ) و کسی که 5 نان داشته.. (یعنی 15 قسمت ).. 7 قسمت کمتر از سهم اصلی‌اش خورده است( 7=8-15 ) به این ترتیب.. 8 درهم باید به همین نسبت 7 به 1 تقسیم شود. یعنی صاحب 3 قرص نان یک درهم و صاحب 5 قرص نان 7 درهم بردارد.

تقسیم شترها

سه نفر در تقسیم هفده شتر با هم نزاع می کردند..اولی مدعی یک دوم و دومی یک سوم و سومی یک نهم بودند و به هر ترتیب خواستند شترها را قسمت کنند که کسری به عمل نیاید نتوانستند.
خصومت به نزد حضرت علی (ع) بردند. علی (ع) به آنان فرمود : مایل نیستید من یک شتر از مال خودم بر آنها افزوده و آنها را بین شما تقسیم نمایم؟
گفتند : بله
پس یک شتر بر آنها افزود و مجموعا هیجده شتر شدند و آنگاه یک دوم آنها را که نه شتر باشد به اولی و یک سوم را که شش شتر باشد به دومی و یک نهم را که دو شتر باشد به سومی داد و یک شتر باقیمانده خود را نیز برداشت

حکم امام علی علیه السلام درباره نوزاد عجیب الخلقه

در زمان حکومت امیرالمؤمنین علی علیه السلام.. زنی نوزادی به دنیا آورد که دو بدن و دو سر داشت و از ناحیه نشیمنگاه به‌هم چسبیده بودند. بستگان زن نمی‌فهمیدند که نوزاد یک نفر است یا دو نفر؟
نزد علی علیه السلام آمدند. فرمود:« او را در خواب آزمایش کنید. یکی از آنها را بیدار کنید.. اگر هر دو سر و بدن بیدار شد.. یک انسان بیشتر نیست و اگر نه.. نوزاد دو انسان است و هر یک جداگانه ارث می‌برد.»

امام علی علیه السلام و حکم سه طلاقه کردن زن

در زمان حکومت عمر.. مردی نزد او آمد و گفت:« من قبل از آنکه مسلمان شوم.. یک بار زنم را طلاق داده‌ام و پس از آنکه مسلمان شدم نیز دو بار او را طلاق دادم. اکنون وظیفه‌ام چیست؟ آیا همسرم سه طلاقه است؟»
عمر سکوت کرد.
آن مرد پرسید:« چه می‌گویی؟»
عمر گفت:« همین جا منتظر بمان تا علی ابن ابی طالب علیه السلام بیاید.»
پس از آنکه امام علی آمد.. عمر به آن مرد گفت:« داستانت را دوباره تعریف کن.»
امام پس از شنیدن حرف‌های مرد فرمود:« اسلام آنچه را پیش از خودش بوده است نابود می‌سازد.»
(یعنی طلاق دوران پیش از اسلام حساب نیست و در نتیجه زنش سه طلاقه نیست و می‌تواند به زندگی مشترکش ادامه دهد.)

امام علی علیه السلام و پذیرش توبه شخص مرتد

امام صادق علیه السلام فرمود:
در زمان حکومت امیرالمؤمنین علیه السلام مردی را نزد او آوردند که پس از این‌که مسلمان شده بود.. به مسیحیت روی آورده بود. در حضور امام چند شاهد علیه او گواهی دادند.امام به او فرمود:« در برابر این شاهدان چه می‌گویی؟»
گفت:« راست می‌گویند.. ولی من دوباره به اسلام برمی‌گردم.»

امام به او فرمود:« بدان که اگر این شاهدان را تکذیب می‌کردی..گردنت را می‌زدم ولی اکنون توبه‌ات را پذیرفتم. دیگر چنین کاری نکن زیرا اگر دوباره دست از دین اسلام برداری دیگر توبه‌ات را نمی‌پذیرم.»